Werk en inkomen
Leer over het arbeidscontract, het minimumloon, vakantiegeld en je rechten als je ziek bent. Je ziet ook bij wie je terechtkunt als je een probleem hebt.
Als je in Nederland werkt, beschermen veel regels je: het minimumloon, vakantiedagen, vakantiegeld en loon als je ziek bent. Als je deze rechten kent, begrijp je je arbeidscontract beter en weet je wat je moet doen als je oneerlijk wordt behandeld.
Maar een werknemer heeft ook plichten: op tijd op je werk komen, je ziek melden als je ziek bent en je aan de regels op het werk houden. Op het KNM-examen is werk een van de onderwerpen met de meeste vragen.
Voordat je begint met werken, teken je een arbeidscontract (arbeidscontract). Dat kan een contract voor bepaalde tijd zijn (tijdelijk contract) of voor onbepaalde tijd (vast contract). In het contract staan je loon, je werktijden en je vakantiedagen.
In het begin kan er een proeftijd (proeftijd) zijn; die duurt maximaal een of twee maanden en moet in het contract staan. In de proeftijd kunnen zowel de werkgever als de werknemer het contract direct stoppen. In veel sectoren is er een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) tussen werkgevers en vakbonden.
Het wettelijk minimumloon (minimumloon) wordt door de overheid bepaald en twee keer per jaar aangepast. Je werkgever mag je niet minder betalen. Elke maand krijg je een loonstrook (loonstrook); daarop staan je brutoloon, de inhoudingen en je nettoloon.
Eén keer per jaar, meestal in mei of juni, krijg je vakantiegeld (vakantiegeld): minstens 8% van je brutoloon. Wie fulltime werkt, heeft volgens de wet minstens 20 vakantiedagen per jaar; als je parttime werkt, wordt dat berekend op basis van je werkuren.
Als je ziek bent, betaalt je werkgever minstens 70% van je loon door; dat duurt maximaal twee jaar. De bedrijfsarts (bedrijfsarts) volgt hoe het met je herstel gaat.
| Situatie | Wat moet je doen? |
|---|---|
| Je bent ziek | Meld je 's ochtends vroeg ziek bij je werkgever (ziekmelden) |
| Je bent je werk kwijt | Vraag bij UWV een WW-uitkering aan |
| Je krijgt minder dan het minimumloon | Nederlandse Arbeidsinspectie of vakbond |
| Je zoekt werk | werk.nl of een uitzendbureau |
| Je begint een eigen bedrijf | Schrijf je in bij de Kamer van Koophandel (KvK) |
Deze zinnen heb je nodig op je werk én bij KNM-vragen.
Heb je bij een KNM-vraag een probleem met je werkgever, dan is het goede antwoord meestal eerst praten: praat eerst met je leidinggevende. Lost dat het probleem niet op, dan ga je naar de vakbond (vakbond) of naar het Juridisch Loket, dat gratis juridisch advies geeft.
Als je ziek bent, is niet naar je werk gaan niet genoeg; je moet je 's ochtends vroeg ziek melden. Die regel komt vaak terug op het examen.
Zwart werken (zwart werken) is verboden. Er wordt geen belasting en premie betaald, dus als je ziek wordt, je werk kwijtraakt of met pensioen gaat, heb je vanuit dit werk geen enkel recht. Zowel de werknemer als de werkgever kan een boete krijgen.
Krijg je een uitkering (uitkering) en ga je werken, dan moet je dat altijd melden. Doe je dat niet, dan moet je het geld misschien terugbetalen en krijg je misschien een boete.
U bent ziek en kunt niet werken. Wat doet u?
You are ill and can't work. What do you do?
U bent ziek en kunt niet werken. Wat doet u?