Grammar · Topic 1B17 questionsabout 15 minutesFree

Yan cümleler: fiil sonda

Bijzinnen: het werkwoord achteraan

dat, als, toen, hoewel gibi bağlaçlarla başlayan yan cümlelerde fiil sona gider. Bu yapıyla daha uzun ve bağlantılı cümleler kurmayı öğreneceksin.

Explanation

Neden yan cümle?

B1 seviyesinde uzun ve bağlantılı cümleler kurman beklenir. Bunun için yan cümleler (bijzinnen) kullanırsın: Ik denk dat het morgen gaat regenen.

Yan cümlenin en önemli kuralı basittir: çekimli fiil ve diğer fiiller cümlenin sonuna gider. Türkçede de fiil sondadır, bu yüzden bu kural sana aslında tanıdık gelecek.

Sık kullanılan bağlaçlar

Bu bağlaçların hepsinden sonra fiil sona gider. Soru kelimeleri (waar, wanneer, hoe, wie) dolaylı sorularda da aynı etkiyi yapar: Weet u waar het station is?

Bağlaç	Anlamı	Örnek
dat	-dığını, ki	Ik weet dat hij ziek is.
omdat	çünkü, -dığı için	…omdat ik geen tijd heb.
als	eğer; -dığında	Als het regent, blijf ik thuis.
toen	-dığında (geçmişte, bir kez)	Toen ik jong was, woonde ik in Konya.
terwijl	-ken	Ik luister naar muziek terwijl ik kook.
nadat	-dıktan sonra	Nadat ik had gegeten, ging ik weg.
hoewel	-masına rağmen	Hoewel het koud is, ga ik fietsen.
of	-ıp -madığını	Ik weet niet of hij komt.

Fiiller sonda, ana cümle devrik

Yan cümlede birden fazla fiil varsa hepsi sona gider: …dat hij morgen moet werken. Perfectum'da iki sıra da doğrudur: …dat hij gisteren heeft gewerkt ya da …dat hij gisteren gewerkt heeft. Ayrılabilen fiiller bitişik yazılır: …omdat ik om zes uur opsta.

Yan cümleyle başlarsan yan cümle birinci yeri kaplar, ana cümle fiille başlar: Als ik tijd heb, kom ik langs. Ortadaki 'fiil, fiil' kalıbı (heb, kom) cümleyi doğru kurduğunu gösterir.

Hij zegt dat hij de brief niet heeft gekregen.Mektubu almadığını söylüyor.
Toen ik in Nederland aankwam, sprak ik geen Nederlands.Hollanda'ya geldiğimde hiç Hollandaca bilmiyordum.
Als je vragen hebt, kun je mij altijd bellen.Sorun olursa beni her zaman arayabilirsin.

İlgi cümleleri: die ve dat

Bir ismi açıklamak için ilgi cümlesi kurarsın. de kelimelerinden sonra die, het kelimelerinden sonra dat kullanılır; çoğulda her zaman die.

İlgi cümlesinde de fiil sondadır. İlgi cümlesi ismin hemen arkasından gelir; Türkçedeki gibi ismin önüne geçmez: orada duran adam → de man die daar staat.

De man die daar staat, is mijn buurman.Orada duran adam benim komşum.
Het formulier dat u heeft ingevuld, is niet compleet.Doldurduğunuz form eksik.
De kinderen die hier wonen, gaan naar dezelfde school.Burada oturan çocuklar aynı okula gidiyor.

Sınav tarzı cümleler

Yazma ve konuşma sınavında bu tür cümleler seviyeni gösterir.

Ik vind het belangrijk dat mijn kinderen goed Nederlands leren.Çocuklarımın iyi Hollandaca öğrenmesini önemli buluyorum.
Hoewel het werk zwaar is, vind ik het leuk.İş ağır olsa da hoşuma gidiyor.
Kunt u mij vertellen hoe laat de winkel opengaat?Mağazanın saat kaçta açıldığını söyleyebilir misiniz?
Ik weet niet of ik morgen kan komen.Yarın gelip gelemeyeceğimi bilmiyorum.

toen, als, wanneer

Türkçede üçü de '-dığında' diye çevrilebilir, ama Hollandacada farklıdır.

toen: geçmişte bir kez olan olay (Toen ik klein was, …). als: şimdiki zaman, gelecek ya da 'eğer' (Als ik klaar ben, bel ik je.). Geçmişte tekrar eden olaylar için de als ya da wanneer kullanılır: Als het regende, bleven we binnen. wanneer aynı zamanda soru kelimesidir: Wanneer kom je?

Ana cümle alışkanlığı

Yan cümlede fiili sona koymak Türkçe konuşan biri için doğaldır; asıl tehlike ana cümle kuralını yan cümleye taşımaktır: Ik denk dat hij is ziek yanlış, Ik denk dat hij ziek is doğru.

Ayrıca yan cümleden sonra ana cümleyi özneyle başlatma: Als het regent, ik blijf thuis yanlış, Als het regent, blijf ik thuis doğru.

Words you need

de bijzinyan cümle
de hoofdzinana cümle
dat-dığını, ki
alseğer, -dığında
toen-dığında (geçmişte)
terwijl-ken
hoewel-masına rağmen
zodra-ır -maz

Example questions

1 / 7

Question image

Question 1

Welke zin is correct?

Hangi cümle doğru?

dat bir yan cümle başlatır; çekimli fiil (komt) cümlenin en sonuna gider.

Test yourself