U bent ziek. Naar wie gaat u eerst?
Hastasınız. Önce kime gidersiniz?
Gezondheid en zorg
Hollanda'da sağlık sistemi aile hekimi (huisarts) üzerine kuruludur. Kime ne zaman gideceğini, sağlık sigortasının nasıl işlediğini ve acil bir durumda ne yapacağını öğreneceksin.
Hollanda'ya taşındıktan sonra evine yakın bir aile hekimine (huisarts) kaydolmalısın. Bunu hastalanmadan önce yap, çünkü bazı muayenehaneler yeni hasta almaz.
Hastalandığında önce huisarts'ı ararsın. Telefonda genellikle önce asistan (doktersassistent) sana birkaç soru sorar ve durumunun ne kadar acil olduğuna karar verir. Muayene için randevu (afspraak) gerekir; habersiz gitmek genellikle mümkün değildir.
huisarts sağlık sisteminin 'kapı bekçisidir'. Uzman doktora ya da hastaneye gitmen gerekiyorsa huisarts sana bir sevk (verwijzing) verir. Sevk olmadan gidersen sigortan masrafları ödemeyebilir.
huisarts'a gitmek için cebinden para ödemezsin; bu masraf sigortanın kapsamındadır. Bebekler ve küçük çocuklar için ayrıca consultatiebureau vardır: orada çocuğun gelişimi takip edilir ve aşılar yapılır.
Hollanda'da yaşayan ya da çalışan herkesin sağlık sigortası olması zorunludur. 18 yaşından itibaren kendi temel sigortanı (basisverzekering) yaptırır ve her ay prim ödersin; 18 yaş altı çocuklar ücretsiz olarak ebeveynin sigortasına eklenir.
Temel paketin içeriğini devlet belirler. İstersen ek sigorta (aanvullende verzekering) da alabilirsin. Her yıl bazı masrafların ilk kısmını kendin ödersin; buna eigen risico denir ve tutarı her yıl yeniden belirlenir. Gelirin düşükse zorgtoeslag için başvurabilirsin.
Doğru yere gitmek hem zaman kazandırır hem de gereksiz masrafı önler. Bu tablo en sık durumları özetliyor.
| Durum | Nereye? |
|---|---|
| Hastasın ama acil değil | de huisarts (randevu al) |
| Akşam, gece veya hafta sonu acil sorun | de huisartsenpost (önce telefon et) |
| Hayati tehlike: bilinç kaybı, ağır kaza | 112 |
| Reçeteli ilaç | de apotheek |
| Ağrı kesici, vitamin, krem | de drogist |
| Diş ağrısı, diş kontrolü | de tandarts |
Telefonda ve muayenede bu kalıplar çok işine yarar.
KNS sınavında sağlıkla ilgili sorularda doğru cevap çoğu zaman 'önce huisarts'tır. Hayati tehlike yoksa doğrudan hastaneye gitmek yanlış cevaptır. Akşam, gece veya hafta sonuysa huisartsenpost seçilir.
112 sadece hayati tehlike olan gerçek acil durumlar içindir. Polise acil olmayan bir konuda ulaşmak istersen 0900-8844'ü ararsın.
Türkiye'de birçok kişi hastalanınca doğrudan hastaneye ya da acile gider. Hollanda'da hastanenin acil servisi (Spoedeisende Hulp, kısaca SEH) sadece gerçekten acil durumlar ve sevk edilen hastalar içindir.
Antibiyotik gibi ilaçlar reçetesiz verilmez ve doktorlar antibiyotiği gerçekten gerekmedikçe yazmaz. Yetişkinler için diş tedavisinin büyük kısmı temel pakette yoktur; ek sigortan yoksa faturayı kendin ödersin.
U bent ziek. Naar wie gaat u eerst?
Hastasınız. Önce kime gidersiniz?
U bent ziek. Naar wie gaat u eerst?