Grammar · Topic 1A28 questionsabout 14 minutesFree

Geçmiş zaman: perfectum

De voltooide tijd

Geçmişte olan bitmiş olayları anlatmak için hebben veya zijn + ortaç kullanılır. Ortacı nasıl yapacağını ve hangi yardımcı fiili seçeceğini öğreneceksin.

Explanation

Perfectum nedir?

Geçmişte olan ve bitmiş bir şeyi anlatmak için Hollandacada en çok perfectum kullanılır: Ik heb gisteren gewerkt. (Dün çalıştım.) Konuşmada ve kısa mesajlarda geçmiş zaman denince akla ilk bu yapı gelir.

Perfectum iki parçadan oluşur: yardımcı fiil hebben ya da zijn + geçmiş zaman ortacı (voltooid deelwoord). Yardımcı fiil özneye göre çekimlenir ve ikinci sırada durur; ortaç ise cümlenin en sonuna gider.

Düzenli fiillerin ortacı

Düzenli fiillerde ortaç şöyle yapılır: ge + kök + t/d. Kökü bulmak için mastardan -en'i at: werken → werk → gewerkt.

Kök t, k, f, s, ch, p harflerinden biriyle bitiyorsa -t, diğer durumlarda -d eklenir. Bu harfleri hatırlamak için 't kofschip kelimesini kullan. Dikkat: be-, ge-, ver-, ont-, her-, er- ile başlayan fiiller ayrıca ge- almaz: betalen → betaald, vertellen → verteld.

Ik heb in een restaurant gewerkt.Bir restoranda çalıştım.
Wij hebben twee jaar in Utrecht gewoond.İki yıl Utrecht'te oturduk.
Heb je de rekening al betaald?Hesabı ödedin mi?

Sık kullanılan düzensiz fiiller

Günlük hayatta çok kullanılan fiillerin birçoğu düzensizdir; bunların ortacını ezberlemen gerekir. Çoğu -en ile biter. Yardımcı fiil sütununa da dikkat et.

Mastar	Ortaç	Yardımcı fiil	Anlamı
eten	gegeten	hebben	yemek
drinken	gedronken	hebben	içmek
zien	gezien	hebben	görmek
doen	gedaan	hebben	yapmak
kopen	gekocht	hebben	satın almak
schrijven	geschreven	hebben	yazmak
gaan	gegaan	zijn	gitmek
komen	gekomen	zijn	gelmek
blijven	gebleven	zijn	kalmak
zijn	geweest	zijn	olmak

hebben mi, zijn mi?

Fiillerin çoğu hebben ile kullanılır. zijn ise şu durumlarda kullanılır: bir yöne doğru yer değiştirme (gaan, komen, vertrekken, verhuizen), durum değişikliği (worden, trouwen, sterven) ve zijn ile blijven fiilleri.

Hareket fiillerinde fark incedir: hedef yoksa hebben, hedef varsa zijn: Ik heb gefietst. / Ik ben naar huis gefietst.

Ik ben gisteren naar de markt gegaan.Dün pazara gittim.
Hij is in 2022 naar Nederland gekomen.2022'de Hollanda'ya geldi.
Wij hebben vanmorgen gewandeld.Bu sabah yürüyüş yaptık.

Günlük örnekler

Bu cümlelerde yardımcı fiilin ikinci sırada, ortacın ise en sonda olduğuna dikkat et.

Wat heb je in het weekend gedaan?Hafta sonu ne yaptın?
Ik heb mijn moeder in Turkije gebeld.Türkiye'deki annemi aradım.
We zijn naar het strand gegaan.Sahile gittik.
Heb je die film al gezien?O filmi gördün mü?
Ze is vorig jaar moeder geworden.Geçen yıl anne oldu.

-t mi, -d mi?

Ortacın sonundaki -t ile -d aynı okunur, bu yüzden kulakla karar veremezsin. Mastarı düşün: werken → kök werk, son harf k 't kofschip'te var → gewerkt.

leven ve reizen gibi fiillerde kök leef ve reis olur, ama karar mastardaki v ve z'ye göre verilir: geleefd, gereisd. Sınava hazırlanırken en sık 20 düzensiz fiili kartlara yaz ve her gün tekrar et.

Sık yapılan hatalar

Türkçede geçmiş zaman tek kelimedir (aldım), bu yüzden ortacı yardımcı fiilin hemen yanına koymak isteyebilirsin: Ik heb gekocht een fiets yanlış, Ik heb een fiets gekocht doğru.

Bir diğer hata yardımcı fiili karıştırmaktır: Ik ben gewerkt yanlış, Ik heb gewerkt doğru. Ve unutma: zijn fiilinin ortacı geweest, hebben fiilininki gehad'dır.

Words you need

werken – heeft gewerktçalışmak
betalen – heeft betaaldödemek
eten – heeft gegetenyemek
gaan – is gegaangitmek
verhuizen – is verhuisdtaşınmak
blijven – is geblevenkalmak
gisterendün
vorig jaargeçen yıl

Example questions

1 / 8

Question image

Question 1

Gisteren ___ ik naar de markt gegaan.

Dün pazara gittim.

gaan bir yöne doğru hareket anlatır ve perfectum'da zijn ile kullanılır: Ik ben gegaan.

Test yourself